Xây dựng chiến lược bảo tồn loài

Chiến lược bảo tồn hiệu quả cần được xây dựng trên cơ sở khoa học và thực tiễn. Save Vietnam's Wildlife phối hợp với các cơ quan quản lý, nhà khoa học và đối tác để xây dựng các kế hoạch bảo tồn loài, góp phần bảo vệ lâu dài các loài động vật hoang dã nguy cấp tại Việt Nam.

©SVW
©SVW

Vai trò của chiến lược

Chiến lược bảo tồn loài đóng vai trò quan trọng trong việc xác định các hoạt động cấp thiết và ưu tiên phân bổ nguồn lực để bảo vệ các loài động vật nguy cấp, quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng cao. Chiến lược không chỉ hướng đến việc ngăn chặn sự tuyệt chủng mà còn tập trung vào việc khôi phục quần thể, cải thiện môi trường sống tự nhiên và tăng cường nhận thức cộng đồng.

SVW tiên phong trong việc xây dựng và triển khai các chiến lược bảo tồn loài như Tê tê và Cầy vằn ở Việt Nam, đồng thời tham gia, thúc đẩy, đóng góp vào các chiến lược bảo tồn loài khác ở trong nước và quốc tế.

KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG BẢO TỒN KHẨN CẤP TÊ TÊ Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2020 - 2030

SVW là đơn vị tiên phong phối hợp cùng với Tổng cục Lâm nghiệp và các đối tác trong việc xây dựng dự thảo kế hoạch hành động bảo tồn khẩn cấp các loài Tê tê ở Việt Nam. Tuy nhiên, do thay đổi cách tiếp cận nên bản dự thảo chưa được ký duyệt. Dù vậy, các đối tác đã sử dụng bản kế hoạch như một căn cứ triển khai các hoạt động bảo tồn Tê tê ở Việt Nam trong giai đoạn 2020 – 2030.

Mục tiêu 06

01
Hoàn thiện hệ thống quy phạm văn bản pháp luật tạo cơ sở pháp lý bảo tồn
các loài tê tê
Rà soát các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan các loài nguy cấp, quý, hiếm nói chung và tê tê nói riêng, từ đó xây dựng các tài liệu và đề xuất kiện toàn khung pháp lý về quản lý, bảo tồn tê tê và các loài nguy cấp, quý, hiếm ở Việt Nam. Đồng thời xây dựng quy trình hướng dẫn và điều tra, giám sát, cứu hộ, phục hồi, nhân nuôi, tái thả tê tê ở Việt Nam.
03
Bảo vệ quần thể Tê tê trong tự nhiên, trong đó có ít nhất 2 khu bảo tồn trọng điểm

Tăng cường tuần tra, gỡ bỏ bẫy và ngăn chặn săn bắt trái phép; kiểm soát việc sử dụng vật nuôi phục vụ săn bắt; ứng dụng công nghệ SMART trong tuần tra, giám sát; đồng thời điều tra, theo dõi, phục hồi và phát triển quần thể tê tê tại các Vườn quốc gia và Khu bảo tồn trọng điểm.

05
Đảm bảo có ít nhất cho ba trung tâm cứu hộ, cơ sở bảo tồn nằm ở ba miền có đủ năng lực tiếp nhận, cứu hộ, tái thả và nhân nuôi bảo tồn các loài Tê tê ở Việt Nam

Đánh giá và nâng cao năng lực của các trung tâm cứu hộ, cơ sở bảo tồn tê tê; nghiên cứu về thú y, dinh dưỡng và sinh thái học trong điều kiện nuôi nhốt nhằm hoàn thiện quy trình chăm sóc, phục hồi. Đồng thời triển khai nghiên cứu, theo dõi tê tê trước và sau tái thả bằng thiết bị giám sát để đánh giá khả năng thích nghi ngoài tự nhiên; đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo nhân lực cho các trung tâm cứu hộ trọng điểm và xây dựng đường dây nóng hỗ trợ, điều phối công tác cứu hộ tê tê trên toàn quốc.

02
Đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế, hoàn thiện và cập nhật bộ cơ sở dữ liệu về hiện trạng và phân bố các loài Tê tê ở Việt Nam

Nâng cao năng lực nghiên cứu và bảo tồn tê tê thông qua đào tạo, tập huấn và hợp tác chuyên môn; đồng thời điều tra hiện trạng, xây dựng cơ sở dữ liệu và nghiên cứu về sinh học, sinh thái, di truyền của các loài tê tê nhằm hỗ trợ bảo tồn, cứu hộ, tái thả và thực thi pháp luật.

04
Kiểm soát hiệu quả và hạn chế tình trạng nuôi, nhốt, tàng trữ, chế biến, vận chuyển, quảng cáo, buôn bán trái phép Tê tê và sản phẩm của chúng
Điều tra và giám sát các hoạt động buôn bán tê tê; xác định các điểm nóng và hỗ trợ thực thi pháp luật. Đồng thời nâng cao năng lực cho lực lượng chức năng, tăng cường quản lý, kiểm tra và xử lý các hành vi nuôi nhốt, tàng trữ, vận chuyển, quảng cáo và buôn bán trái phép tê tê, bao gồm cả trên môi trường trực tuyến.
06
Đến năm 2030, nâng cao nhận thức bảo tồn và giảm thiểu ít nhất 50% việc sử dụng Tê tê và các sản phẩm của chúng ở Việt Nam

Xây dựng và triển khai các chương trình kết nối cộng đồng đảm bảo tính khoa học và bền vững, hướng tới các nhóm đối tượng khác nhau. Các chương trình này phải đáp ứng nhu cầu thực tế, hiệu quả, đơn giản, chi phí hoạt động thấp, giúp các bên liên quan chủ động tham gia, và nhằm tạo nên tác động lâu dài cho cả con người và động vật hoang dã.

CHIẾN LƯỢC BẢO TỒN CẦY VẰN

SVW tiên phong tổ chức hội nghị quốc tế xây dựng chiến lược bảo tồn Cầy vằn tại Việt Nam năm 2019, cùng với sự tham gia của đại diện các cơ quan nhà nước, các chuyên gia bảo tồn thú ăn thịt nhỏ IUCN. Hội nghị đi đến sự đồng thuận cao trong việc đưa ra các mục tiêu và các hoạt động cụ thể để bảo tồn loài Cầy vằn.

CHIẾN LƯỢC BẢO TỒN CẦY VẰN

SVW tiên phong tổ chức hội nghị quốc tế xây dựng chiến lược bảo tồn Cầy vằn tại Việt Nam năm 2019, cùng với sự tham gia của đại diện các cơ quan nhà nước, các chuyên gia bảo tồn thú ăn thịt nhỏ IUCN. Hội nghị đi đến sự đồng thuận cao trong việc đưa ra các mục tiêu và các hoạt động cụ thể để bảo tồn loài Cầy vằn.

CHIẾN LƯỢC BẢO TỒN CẦY VẰN

SVW tiên phong tổ chức hội nghị quốc tế xây dựng chiến lược bảo tồn Cầy vằn tại Việt Nam năm 2019, cùng với sự tham gia của đại diện các cơ quan nhà nước, các chuyên gia bảo tồn thú ăn thịt nhỏ IUCN. Hội nghị đi đến sự đồng thuận cao trong việc đưa ra các mục tiêu và các hoạt động cụ thể để bảo tồn loài Cầy vằn.

CHIẾN LƯỢC BẢO TỒN CẦY VẰN

SVW tiên phong tổ chức hội nghị quốc tế xây dựng chiến lược bảo tồn Cầy vằn tại Việt Nam năm 2019, cùng với sự tham gia của đại diện các cơ quan nhà nước, các chuyên gia bảo tồn thú ăn thịt nhỏ IUCN. Hội nghị đi đến sự đồng thuận cao trong việc đưa ra các mục tiêu và các hoạt động cụ thể để bảo tồn loài Cầy vằn.

CHIẾN LƯỢC BẢO TỒN CẦY VẰN

SVW tiên phong tổ chức hội nghị quốc tế xây dựng chiến lược bảo tồn Cầy vằn tại Việt Nam năm 2019, cùng với sự tham gia của đại diện các cơ quan nhà nước, các chuyên gia bảo tồn thú ăn thịt nhỏ IUCN. Hội nghị đi đến sự đồng thuận cao trong việc đưa ra các mục tiêu và các hoạt động cụ thể để bảo tồn loài Cầy vằn.

Mục tiêu 04

Thực hiện bảo vệ hiệu quả đối với Cầy vằn và tất cả các loài dễ bị tác động bởi săn bắt tại ít nhất 3 khu vực ưu tiên

SVW đã tiến hành nghiên cứu bẫy ảnh Cầy vằn tại khu vực VQG Pù Mát và VQG Cúc Phương. Kết quả ghi nhận 16 hình ảnh Cầy vằn. Để tăng cường các biện pháp ngăn chặn săn bắt và buôn bán trái phép, SVW đã tiến hành tăng cường tuần tra bảo vệ rừng tại VQG Pù Mát. Kết quả là 16.534 bẫy, 137 khẩu súng, 46 kích điện bị tịch thu và 1.182 lán trại bị phá hủy.

Giảm lượng tiêu thụ thịt thú rừng trong các nhà hàng tại các khu vực dân cư nằm trong phạm vi phân bố của Cầy vằn

SVW đã phối hợp cùng cơ quan báo chí để thực hiện các cuộc khảo sát toàn diện nhằm điều tra nhu cầu sử dụng thịt thú rừng tại địa bàn tỉnh Nghệ An. Kết quả khảo sát cho thấy trong số 135 nhà hàng được phỏng vấn, có khoảng 60% nhà hàng tại huyện Con Cuông và 48% các nhà hàng ở TP Vinh có bán thịt ĐVHD. Những dữ liệu thu thập từ khảo sát góp phần tịch thu 24 cá thể Hổ từ buôn bán và nuôi nhốt trái phép, cùng với 6 cá thể Tê tê, đóng góp vào việc giảm số lượng nhà hàng buôn bán thịt thú rừng trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Giảm tác động của các cơ sở nuôi nhốt được quản lý lỏng lẻo (các vườn thú tư nhân, các trang trại cà phê chồn và các trang trại thịt cầy) đối với quần thể Cầy vằn

SVW đã tiến hành khảo sát các trang trại cà phê chồn có nuôi các loài thú ăn thịt trên địa bàn tỉnh Nghệ An và khu vực Tây Nguyên, nhằm đánh giá tác động của hoạt động nhận nuôi động vật tại các cơ sở trang trại này cho mục đích kinh doanh.

Xây dựng một quần thể ngoại vi khỏe mạnh, đa dạng về gen

SVW tiên phong trong việc xây dựng chương trình sinh sản bảo tồn Cầy vằn ở Việt Nam và quốc tế. Hiện có 22 cá thể, trong đó 10 cá thể đã sinh sản thành công trong năm 2024 (tham khảo thêm tại mục "Sinh sản bảo tồn"). SVW cũng trao đổi và hợp tác với Trung tâm cứu hộ ĐVHD Hà Nội, nơi đang quản lý 5 cá thể Cầy vằn nhằm thúc đẩy hoạt động trao đổi giống và đảm bảo phúc lợi động vật tại các đơn vị. SVW cũng thúc đẩy chuyển giao các cá thể Cầy vằn bắt giữ từ nuôi nhốt trái phép từ thành phố Hồ Chí Minh về khu sinh sản tại Cúc Phương.

Các chiến lược bảo tồn loài khác mà SVW tham gia

Hoạt động bảo tồn loài Rái cá
Dự án bảo tồn Voi Châu Á
Dự án bảo tồn Voọc mông trắng
Dự án bảo tồn Voọc mũi hếch